Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ TOY ΓΙΑΝΝΗ ΠΕΤΣΑ
Γνωστός για διάφορες δραστηριότητες του, ιδιαίτερα στη σκηνογραφία και με συμμετοχή σε ομαδικές εκθέσεις, ο Γιάννης Πέτσας έρχεται τώρα με την πρώτη ατομική του στη Γκαλερί TITANIUM, να μας παρουσιάσει τις δυνατότητες του. Πρόκειται για ένα νέον καλλιτέχνη, που γεννήθηκε το 1957 στην Αθήνα. Σπούδασε ζωγραφική στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με δασκάλους του στη ζωγραφική το Γιάννη Μόραλη και το Δημήτρη Μυταρά και στη σκηνογραφία το Βασίλη Βασιλειάδη. Μια υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών το 1986 θα του επιτρέψει να μελετήσει πιο ουσιαστικά τάσεις της σύγχρονης τέχνης. Έτσι, ασχολείται με διάφορες νέες τεχνικές του κυβισμού και ειδικά το κολλάζ, που του δίνει τη δυνατότητα να καταλάβει τον εκφραστικό ρόλο των υλικών στους συνδυασμούς τους με τη ζωγραφική. Επίσης, ενδιαφέρεται για την κατασκευαστική λογική του κονστρουκτιβισμού -και τις διατυπώσεις δημιουργών του Bauhaus και αυτό θα τον φέρει πιο κοντά στο κλίμα της γεωμετρικής αφαίρεσης. Ανικανοποίητος πάντα και ανήσυχος, συνεχίζει τις αναζητήσεις του σε διάφορες κατευθύνσεις, για να φτάσει στον αφηρημένο εξπρεσσιονισμό, ιδιαίτερα στο έργο του Willem De Kooning. Σε χαρακτηριστικά του έργα από την περίοδο αυτή σημειώνει κανείς ένα συνδυασμό χρωματικών αξιών και γραμμικών στοιχείων και παράλληλα την έμφαση σε έναν ακαθόριστο χώρο. Και ενώ διαφαίνεται, ότι αφετηρία του είναι η οπτική πραγματικότητα, προοδευτικά απομακρύνεται από αυτή και δίνει έργα στα οποία συνδυάζεται η γεωμετρική οργάνωση με τα τονισμένα εξπρεσσιονιστικά χρώματα. Πρόβλημα του στην φάση αυτή είναι ο χώρος, ένας χώρος, που υποβάλλεται με την διαφορά των χρωμάτων και την ανάπτυξη των επιπέδων. Αλλά το 1986 στρέφεται ο Γιάννης Πέτσας στην μελέτη του έργου του Γιάννη Σπυρόπουλου, ειδικά των συνθετικών τύπων, της τεχνικής και του χρώματος, γεγονός που θα τον βοηθήσει να προχωρήσει σε μια άλλη περισσότερο προσωπική κατεύθυνση. Σε μερικά από τα έργα του του 1986 διαφαίνεται η επίδραση του Σπυρόπουλου στην ανάπτυξη του χώρου και την προτίμηση στα βαρεία σκούρα χρώματα που δίνουν μια περισσότερο απαισιόδοξη διάσταση στη ζωγραφική επιφάνεια. Σε μερικές περι¬πτώσεις δίνει έργα που κινούνται στο κλίμα της αφηρημένης τοπιογραφίας με τα συγκρατημένα συνεργαζόμενα χρώματα, την προτίμηση στα οριζόντια στοιχεία και τον συνδυασμό του πρώτου με τα άλλα επίπεδα. Με τα έργα του που παρουσιάζονται στην έκθεση του στο TITANIUM έχει κανείς την ευκαιρία να διαπιστώσει καλύτερα τις αναζητήσεις του Πέτσα, την πορεία του για μια περισσότερο προσωπική εκφραστική γλώσσα. Αυτό το διαπιστώνει κανείς ιδιαίτερα σε έργα του σαν το Σύνθεση "14 Μαρτίου '87" και το Σύνθεση "9 Νοεμβρίου '89" με τα βαρεία χρώματα, τον επεκτατικό χαρακτήρα, τη διαγώνια οργάνωση και τον προβληματικό χώρο. Σε άλλα έργα του, σαν το Σύνθεση "4 Αυγούστου '88" και το "5 Οκτωβρίου '88" είναι φανερή η επίδραση του De Kooning περισσότερο και έργων του όπως το "Χωρίς Τίτλο" του 1961 και το "Πόρτα στη Θάλασσα" του 1962. Όπως στα έργα του De Kooning έχουμε και στα έργα του Πέτσα μεγάλες επιφάνειες, αντιθετικά χρώματα, προβληματικό χώρο. Σε έργα του του 1990 είναι περισσότερο η αφηρημένη τοπιογραφία και η λυρική αφαίρεση που τον επηρεάζει. Τώρα και σε έργα του σαν το Σύνθεση "8 Μαρτίου '90", το Σύνθεση "19 Απριλίου '90", το Σύνθεση "21 Ιουλίου '90" είναι τα οριζόντια θέματα, τα συγκρατημένα χρώματα, οι περιορισμένες αντιθέσεις που δίνουν τον τόνο. Πρόκειται δηλαδή για στοιχεία που κινούνται στην κατεύθυνση μιας προσωπικής αξιοποίησης των τύπων της ευρωπαϊκής αφηρημένης τοπιογραφίας με καθαρά ποιητικές και λυρικές προεκτάσεις. Τελευταία, σε έργα του όπως το Σύνθεση "11 Δεκεμβρίου '90" φαίνεται ότι ο Πέτσας προχωρεί σε μια περισσότερο προσωπική κατεύθυνση με την αξιοποίηση και κατακτήσεων της ζωγραφικής του Γιάννη Σπυρόπουλου. Και δίνει έργα όπως το Σύνθεση "8 Απριλίου '91", το Σύνθεση "24 Απριλίου '91", στα οποία συνδυάζονται χαρακτηριστικά του αφηρημένου εξπρεσσιονισμού με τύπους της αφηρημένης τοπιογραφίας. Έτσι, άλλοτε δίνει ένα τμήμα της ζωγραφικής επιφάνειας με ήρεμα στοιχεία και συγκρατημένα χρώματα και ένα άλλο με καθαρά εξπρεσσιονιστικά χαρακτηριστικά, τονισμένες αντιθέσεις, διαγώνια οργάνωση, και άλλοτε τονίζει το κέντρο και υποβάλλει δυνάμεις που πλουτίζουν και με νέες εκφραστικές προεκτάσεις το σύνολο. Σε έργα που ακολουθούν όπως το Σύνθεση "14 Ιουλίου '91", το Σύνθεση "7 Αυγούστου '91", το Σύνθεση "8 Σεπτεμβρίου '91" και το Σύνθεση "10 Οκτωβρίου '91", έρχεται να προστεθεί και μια περισσότερο προσωπική κατεύθυνση βασισμένη στη σύνθεση. Έτσι, ενώ διατηρούνται τα βαρεία χρώματα, τα οποία εντατικοποιούνται περισσότερο από την παρεμβολή λίγων ζεστών, ιδιαίτερα του κόκκινου, η οργάνωση ανα¬πτύσσεται με τρόπο ώστε να αφήνει ένα φωτεινό άνοιγμα στο μέσο της ζωγραφικής επιφάνειας. Εΐναι ένα νέο στοιχείο που από την μια πλευρά παρουσιάζεται σαν μια διεύρυνση του χώρου, από την άλλη εμφανίζεται και σαν μια διέξοδος από το πρώτο επίπεδο, σαν μία δυνατότητα φυγής από τον πιεστικό και απαισιόδοξο χαρακτήρα του πρώτου επιπέδου. Με τον τρόπο αυτό εισάγεται και η ελπίδα, με το άνοιγμα και το φως που μας δίνει, τη φυγή που βοηθάει ακόμη και το θεατή να ξεφύγει από ό,τι τον πιέζει. Σε μερικά από τα έργα που ακολουθούν, όπως τα ζωγραφισμένα το Νοέμβριο του 1991, το Σύνθεση "2 Νοεμβρίου '91", το Σύνθεση "16 Νοεμβρίου '91" και επίσης το Σύνθεση "21 Δεκεμβρίου '91", σημειώνεται και μια άλλη εξέλιξη στην προσπάθεια του να φτάσει σε μία μεγαλύτερη ισορροπία ζωγραφικών και γραμμικών αξιών, καθώς και κλειστού και ανοικτού, ή καλύτερα σκοτεινών και φωτεινών τμημάτων της ζωγραφικής επιφάνειας. Στην περίπτωση αυτή διαπιστώνει κανείς ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί να συνδυάσει καλύτερα στατικά και κινητικά θέματα, ζεστά και ουδέτερα χρώματα, τεκτονικά και ατεκτονικά στοιχεία, απαισιόδοξο περιεχόμενο, αλλά και διεξόδους και δυ¬νατότητες φυγής. Με τα έργα του Γιάννη Πέτσα έχουμε μια ζωγραφική που κινείται σε μια περιοχή στην οποία συνδυάζονται ο αφηρημένος εμπρεσσιονισμός και ο αφηρημένος εξπρεσσιονισμός, για να καταλήξουν σε μία νέα ενότητα. Ο Πέτσας έχει αίσθηση των χρωματικών αξιών, αξιοποιεί όσο πρέπει τις εκφραστικές δυνατότητες των υλικών, είναι ικανός στην οργάνωση και την ανάπτυξη του χώρου και μπορεί να δώσει πολλά.
ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥ
Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ακαδημαϊκός